Terug naar hoofdinhoud

De Spontane Duim 2026

Voor mensen of initiatieven die niet professioneel actief zijn in de geestelijke gezondheidszorg, maar toch een groot verschil maken. Bijvoorbeeld: een poetshulp met een warm hart of een wandelclub die aandacht heeft voor wie het moeilijk heeft.

Winnaar

Het Wachthuis (Haacht)

Het Wachthuis biedt een veilige plek voor mensen met een psychische en/of sociale kwetsbaarheid en dit buiten de geestelijke gezondheidszorg, binnen de dagelijkse samenleving. Je kan bij Het Wachthuis terecht voor een onmiddellijke, toegankelijke, niet-residentiële overbruggingsperiode.

Het Wachthuis kiest er bewust voor geen therapie te geven. Door te proeven van nieuwe dingen, te experimenteren en de nadruk te leggen op het proces (niet het resultaat), verleggen ze je focus en worden er misschien wel nieuwe perspectieven ontdekt. Je kan in het Wachthuis terecht om samen te vertragen, samen koffie te drinken, maar ook nadenken, koken, muziek maken (of luisteren), schilderen, lezen, (moes)tuinieren, wandelen met onze wachthond door weer en wind, schrijven, puzzelen, kleren in elkaar flansen, breien, fotograferen, je administratie aanpakken, praten, bondgenoten ontmoeten en mediteren behoort tot de mogelijkheden. 

"Wat het Wachthuis zo bijzonder maakt, is de eenvoud en puurheid van waaruit gewerkt wordt: vertrekken vanuit de noden van de mensen zelf. Het resultaat is een warme gemeenschap waarin verbinding en betekenisgeving centraal staan. Bezoekers ervaren niet alleen steun, maar ook perspectief en veerkracht. Dit houdt hen gezond en voorkomt vaak dat zij moeten doorstromen naar zwaardere vormen van hulpverlening – en dat alles volledig onafhankelijk, zonder subsidies of institutionele rugdekking."

Reden van nominatie

  • “Een plek waar mensen die lijden onder de hardheid van de maatschappij helemaal zichzelf mogen zijn, zichzelf mogen ontdekken en contact maken met anderen”.
  • “Omdat het uniek is in de menselijke aanpak en openheid. Omdat het verbinding mogelijk maakt zonder wachtlijsten en procedures”.
  • “Waardevolle laagdrempelige vzw met een fijn team dat erg gedreven is om mensen die het moeilijk hebben een troostplek te bieden.”
het logo en locatie van het Wachthuis

Ik wil graag het gedicht 'Winter' van Herman de Coninck voordragen. [...] Vanavond hangt er sneeuw in de lucht. Ik wil jullie oproepen tot een 'act van verzet': laten we samen hoopvol zijn en blijven.

Kim Delville

Shortlist

Wijkagent Hilde Borghans

Wijkagent Hilde Borghans

Hilde is wijkagent bij de Lokale Politie Druivenstreek, Zone Hoeilaart.

Reden van nominatie

  • “Hilde komt als wijkagent in contact met psychisch kwetsbare personen, zowel kinderen, kwetsbare ouders en ouderen die alleen wonen. Wanneer haar beroepshalve taak erop zit, blijft ze personen  opvolgen, legt ze contacten met de nodige hulpverleners of verloren families en laat ze de mensen niet los tot ze weet dat ze in goede handen zijn. Ze doet meerdere bezoekjes bij verschillende personen en helpt deze kwetsbare mensen ook praktisch door ze door te verwijzen naar de juiste hulpverlening. Hilde neemt initiatief om verschillende instanties rond de tafel te brengen van verschillende sectoren uit de streek, om deze problematiek door verbinding en communicatie te bespreken. Ze is vragende partij om overlegvergaderingen te laten plaatsvinden tussen politie, sociale dienst, thuisdiensten en residentiële instellingen om samen korter op de bal te kunnen spelen. Momenteel onderneemt ze dit in Hoeilaart, in de hoop dat haar collega's hetzelfde kunnen doen in Overijse."
  • "Een duim zou niet alleen een vorm van erkenning en waardering zijn voor Hilde zelf, maar ook een duwtje in de rug voor het initiatief om verschillende lokale diensten elkaar te laten versterken in hun hulpverlening naar kwetsbare personen uit de Druivenstreek."
Een werk gemaakt tijdens kunst op verwijzing met daarboven het logo

Kunst op Verwijzing

‘Kunst op Verwijzing’ is een vernieuwend samenwerkingsproject in Groot-Leuven waarbij eerstelijnszorgverleners mensen met mentale of sociale kwetsbaarheid gericht doorverwijzen naar een reeks kunstbelevingssessies. Deelnemers krijgen via kunst de kans om opnieuw verbinding, zingeving en levenskwaliteit te ervaren.

Kunst op Verwijzing biedt een traject van 8 sessies in museum PARCUM, Abdij van Park in Heverlee  op een woensdagnamiddag.  De activiteiten zijn in kleine, besloten groep van maximaal 10 deelnemers en worden begeleid door een ervaren kunstfacilitator. Deelname is gratis.

Reden van nominatie

  • “Jullie project heeft bijzondere aandacht voor het welzijn van kwetsbare personen."
  • “‘Kunst op Verwijzing’ maakt kunst radicaal inclusief, verlaagt drempels tot cultuur en biedt een concrete, wetenschappelijk onderbouwde aanvulling op het welzijnsaanbod in de eerstelijnszorg. Het is een toonbeeld van wat er mogelijk is wanneer welzijn, zorg, kunst en academische kennis samenwerken in dienst van een warmere samenleving. Het project biedt mensen in een kwetsbare positie de kans om opnieuw verbinding en betekenis te ervaren via kunstbeleving. Door zorg, welzijn en cultuur met elkaar te verbinden, opent het een waardevol pad naar herstel en levenskwaliteit.”

Genomineerden

Activiteiten in Hal 5

“Summer Yoga en Hal 5 Zingt in Kessel-Lo zijn twee initiatieven die de sociale cohesie en het mentaal welzijn in de buurt versterken. Hal 5 verdient de Gouden Duim omdat het consistent laagdrempelige, inclusieve activiteiten aanbiedt die mensen van alle leeftijden en achtergronden samenbrengen, waardoor het een verbindende en ondersteunende plek in de buurt vormt.”

Bezorgd om Mensen

“Bezorgd om Mensen geeft meermaals per week voedselpakketten aan kwetsbare gezinnen in groot-Tienen. Maar ze doen zoveel meer. Ze helpen mensen met bijna alles, van inschrijven in de school tot doorverwijzen of helpen met het contacteren van de juist hulpverleningsinstanties. Ze bieden een luisterend oor voor iedereen. Ze zijn een voorbeeld voor onze maatschappij. Bezorgd zijn om mensen, dat dragen ze uit.”

Chitchat Café

“GenderSpectrum Leuven is een vereniging voor trans*, gendervariante en non-binaire personen en hun omgeving en sympathisanten. Elke eerste woensdag van de maand organiseren zij het ChitChat café. Er is in de hele provincie maar één punt rond gender, dus zij komen met dit initiatief tegemoet aan een nood van heel wat mensen.”

Dyadis

“De organisatie leeft van giften en draait op een klein team van enkele gemotiveerde trainers en een groot netwerk van vrijwilligers. Het initiatief zorgt niet alleen voor een positief effect bij de finale begunstigden van de hond, maar verbindt tijdens de opleiding ook alle vrijwilligers. Zo helpt het bv. pas gepensioneerden om terug zinvolle sociale contacten op te bouwen, maken assistentiehonden in opleiding die mee gaan werken de werkdag aangenamer voor collega’s, verbetert bewust kiezen voor vrijwilligerswerk de mentale gezondheid, creëren de vrijwilligers meer begrip en awareness voor zichtbare en onzichtbare beperkingen.”

Gaston

"Gaston biedt een waaier aan warme woonvormen voor volwassenen met een beperking of psychiatrische problematiek. De vrijwilligers zetten zich dagelijks in voor kwetsbare mensen. Dit engagement is voor lange duur. Op deze manier worden ze een vertrouwenspersoon voor onze Gasten.”

Queer Leuven

“Queer Leuven verhoogt het mentaal welzijn van de queer community in Leuven op diepgaande en duurzame wijze. Via Queer Leuven en het Queer Arts Festival creëert men veilige, zichtbare en inclusieve ruimtes waar queer personen zich gezien, gehoord en gewaardeerd voelen: een cruciale basis voor mentaal welzijn in een samenleving waar onbegrip en uitsluiting nog vaak voorkomen. De initiatieven dragen rechtstreeks bij aan het doorbreken van eenzaamheid, het versterken van zelfvertrouwen en het creëren van duurzame sociale steunnetwerken, kernfactoren voor mentale gezondheid en welzijn binnen de queer community.”

Houden van Mensen

“Houden van Mensen verdient een Gouden Duim, maar vooral François, hij is de bezieler van de voedselbank in Scherpenheuvel Zichem. Het is een vzw die op een zeer respectvolle manier zorgt dat mensen die onverwacht in de problemen komen toch de mogelijkheid hebben om tenminste aan eten te geraken. Ze bereiken meer mensen dan alleen de personen die worden doorverwezen door de diensten. Hierdoor is het initiatief zeer laagdrempelig en krijgen ze zeer snel zicht op de hulpvragen die er zijn. Ze ondersteunen ook andere voedselbanken in het aanleveren van producten.”

Huis in de Stad

“Huis in de Stad in Tienen biedt zorg en begeleiding op vlak van wonen, dagbesteding en vrijetijdsbesteding aan volwassenen met een verstandelijke beperking en/of autisme (en bijkomende psychische kwetsbaarheden). Leen werkt als beleidsondersteuner medewerkers in Huis in de Stad. Ze is reeds 30 jaar een stille kracht die samen met directie en collega’s gaat voor het psychosociaal welzijn van de medewerkers die elke dag opnieuw het beste van zichzelf geven. Ze verdient een nominatie omwille van haar niet aflatende inzet voor een goed medewerkersbeleid.”

Rustpunt

“Het groepsaanbod 'Rustpunt' bij WGC De Ridderbuurt is een zeer laagdrempelig initiatief dat veel mensen samenbrengt om de mentale veerkracht  te versterken. Het biedt handvaten ter ondersteuning in je dagdagelijkse leven.”

Sociale kruidenier De Savooi

“Bij De Savooi hechten ze veel waarde aan een warm onthaal en gezellige babbels met een kopje koffie en een kom soep. Deze momenten vormen een grote meerwaarde, omdat ze een plek creëren waar mensen met een (psychische) kwetsbaarheid zich welkom en gewaardeerd voelen. We willen iedereen een hart onder de riem te steken en samen een warme, ondersteunende gemeenschap te vormen. We geloven dat kleine gebaren en open gesprekken het verschil maken en bijdragen aan een positieve sfeer waarin iedereen zichzelf kan zijn. Daarom verdienen alle Savooi-vrijwilligers die betrokken zijn bij dit warm project een nominatie”.

Medewerker AZT

“Hij brengt positieve aandacht voor mentale veerkracht en/of preventie van psychische klachten of herval. Hij zorgt voor een positieve sfeer op de werkvloer.”

Atelier Artinus

“Artinus (Art-in-us) is een atelier voor mensen met een verhoogde psychische kwetsbaarheid. Artinus geeft creatieve ruimte aan deelnemers die willen groeien in hun creativiteit. De focus ligt op het proces en de beleving tijdens het creëren. Jolien ademt hersteldenken en creëert ecosystemen op haar spontane manier. Met de verkenning van creatieve mogelijkheden als ingangspoort, neemt ze via Artinus mensen mee op pad. Jolien is een natuurtalent in het zien van krachten en kansen. Ze maakt warme verbindingen tussen deelnemers, zorgpartners, andere creatieve initiatieven, tentoonstellingen, muzikale projecten, familie, buurtbewoners en passanten. Op een spontane manier -met veel respect voor de eigenheid van mensen- bouwt ze bruggen, verbindt ze mensen en moedigt ze groeikansen aan.”

Liefde in tijden van corona

“Lieve startte in 2020 met het dagelijks posten van een foto met haiku op Facebook, als tegengewicht voor alle negatieve berichten en boodschappen in de sociale media destijds. Ze is dit achteraf blijven doen en houdt dit nu dus al meer 1800 dagen vol. Ze deelde haar posts op meerdere pagina's en bereikte op die manier heel veel mensen. Het is een hele krachttoer om dit zo consequent te blijven doorzetten. Ze is een harde, stille werker die zeker erkenning verdient.”

Burenontmoetingsplek de Boomgaard

“Lies is de drijvende kracht achter de hele werking van burenontmoetingsplek De Boomgaard. Niet alleen heeft ze de gebouwen en locatie helemaal ingericht, ook heeft ze zich om alle praktische zaken bekommerd en ondertussen een heel team vrijwilligers om zich heen verzameld om de werking verder vorm te geven. Ze is een luisterend oor voor iedereen. Ze geeft zich volledig aan de burenwerking, vol enthousiasme en positieve energie. Een initiatief met een zeer warm hart. Het is laagdrempelig, brengt mensen samen, waardoor ze verbinding en steun ervaren bij elkaar.”

MamaDepot Leefdaal

“MamaDepot Leefdaal biedt tweedehands kinderkledij en -spullen aan laag tarief aan. De vrijwilligers doen meer dan alleen de 'winkel' uitbaten: ze zijn aanspreekpunt en luisterend oor voor ouders die het moeilijk hebben. De vrijwilligers zetten zich wekelijks keihard in voor dit warme initiatief, en staan steeds open voor samenwerking met zorgprofessionals.”

Open kringen rond psychosegevoeligheid

Het Wachthuis

“Ervaringsdeskundigen, hulpverleners en ouders van mensen met een psychosegevoeligheid komen maandelijks samen en praten over wat psychose voor hen is. Dit alles wordt georganiseerd in het Wachthuis in Haacht.  De kring is een plek waar op een gelijkwaardige manier met elkaar in verbinding gegaan wordt. Het is een bijzonder initiatief dat plaatsvindt op een mooie locatie buiten de muren van de GGZ en werkt volledig op vrijwilligers. Het is een open plek waar iedereen vrijuit kan praten over wat hij voelt, wat de psychose betekent en er wordt echt geluisterd. Iedereen is welkom.”

Tac&co (Te Gekke Lunch)

Bistro de Borre

“Hoewel de Té Gekke lunch telkens opnieuw harten weet te raken, blijft het initiatief jammer genoeg nog te weinig bekend – zowel bij inwoners als binnen de welzijns- en non-profitsector. En dat is zonde. Want wat hier gebeurt, is uniek: een ontmoetingsmoment waar inclusie, smaak en menselijkheid samenkomen. Toch worden sommige edities noodgedwongen geannuleerd door een gebrek aan inschrijvingen. Dat is niet alleen jammer, het doet onrecht aan het potentieel en de impact van dit project. Deze lunch verdient het om volop in de kijker te staan – zodat elke stoel gevuld is, elke deelnemer zich gewaardeerd voelt, en steeds meer mensen kunnen proeven van dit warme, zinvolle en verbindende initiatief.”