Herstelgerichte zorg

Wat is herstel?

Herstel is een individueel proces waarin mensen veerkracht ontwikkelen, leren omgaan met en het leven weer oppakken na ontwrichtende ervaringen. Herstel is met andere woorden veel breder dan louter ‘genezing’. Het gaat om herstel van identiteit, zelfbeeld, zelfvertrouwen, sociale relaties en sociale rollen die als gevolg van psychische problemen aangetast zijn. Het omvat meer dan de vermindering van ziekteverschijnselen. In herstelprocessen staan de mogelijkheden en krachten van de persoon centraal en heeft de persoon zelf de regie over zijn eigen leven.

Belangrijke elementen van herstelprocessen:

Verbondenheid met anderen: contact met familieleden, vrienden, collega’s en deelnemen aan de samenleving
Hoop: stilstand doorbreken door verkennen en oprekken van grenzen
Identiteit: klachten en kwetsbaarheid herdefiniëren en een positief zelfbeeld ontwikkelen
Betekenisgeving: nieuwe betekenissen toekennen aan gebeurtenissen uit het verleden en aandacht voor zingeving
Grip op het eigen leven: persoonlijke groei, taken en rollen opnemen, keuzes kunnen maken

Wat is herstelondersteunend of herstelgericht werken?

Herstelgericht werken is het unieke herstelproces van het individu faciliteren om ervoor te zorgen dat die persoon binnen zijn mogelijkheden zo goed mogelijk kan functioneren en participeren met zo min mogelijk professionele hulp. Het is de bedoeling om ruimte te geven aan het persoonlijke en maatschappelijke herstelproces van mensen met psychische problemen.

De wensen, behoeften, mogelijkheden en krachten van de persoon vormen het vertrekpunt. De begeleiding en behandeling sluiten hierop aan. De naaste omgeving en alle hulpverlening (binnen de GGZ en het sociale domein) staat ten dienste van het individuele herstelproces van de persoon in kwestie. Het kan helpend zijn om ervaringsdeskundigen in te zetten.

(Bron: GGZ Standaarden)

Kernwaarden in herstelondersteunend werken

De themagroep 'herstelgerichte zorg' binnen Diletti definieerde kernwaarden die binnen herstelgericht werken centraal moeten staan.

klantgericht - verbondenheid - waardevol, zinvol of kwaliteitsvol leven - hoop - unieke identiteit - gelijkwaardigheid - verdraagzaamheid en begrip voor 'anders zijn' en kwetsbaarheid - geduld - basisveiligheid en -vertrouwen - transparantie en openheid - cliënt centraal - betrokkenheid op naaste omgeving - ervaringsdeskundigheid

woordenwolk met o.a. de kernwaarden in herstelgericht werken

een groep mensen die wandelen op een vlonderpad in de natuur

een man die op het topje van een berg zit

vijf personen die in de nacht over een glooiend veld wandelen

Herstelgericht werken faciliteren

Herstelgerichte zorg stimuleren vraagt zowel een engagement van de organisatie om de juiste randvoorwaarden te creëren, als van medewerkers die de herstelvisie dagelijks mee vormgeven in de praktijk.

Herstelgericht werken ondersteunen als organisatie

Medewerkers voldoende regelruimte geven om maatwerk mogelijk te maken.
Ervaringsdeskundigheid een plaats geven door ervaringsdeskundigen actief te betrekken.
Medewerkers kansen geven om door middel van workshops en opleidingen hun herstelgerichte competenties verder te ontwikkelen.
Zorgen voor warme overdracht naar andere zorgactoren en de cliënt blijven ondersteunen tot continuïteit van zorg verzekerd is.
Zelfreflectie bij medewerkers stimuleren door intervisie en casusbesprekingen een duidelijke plaats te geven in de werking.
Familie en naasten actief betrekken in elke fase van de hulpverlening, zodat gewerkt wordt vanuit de triade zorgvrager - hulpverlener - context.
Buurtgericht en integraal werken, zodat cliënten op verschillende levensdomeinen gepaste ondersteuning kunnen vinden dicht bij hun leefomgeving. Met aandacht voor zovel informele als formele hulp.

Herstelgericht handelen in de praktijk

Herstelgericht werken vraagt van medewerkers een houding van respect, gelijkwaardigheid, hoop en vertrouwen in de mogelijkheden van mensen. Dit komt tot uiting in volgende acties:

Een respectvolle en menselijke houding tonen tegenover de cliënt en diens context.
Verbindende communicatie gebruiken, met ruimte voor het verhaal van de cliënt.
Het erkennen van de cliënt als ervaringsexpert en als regisseur van het eigen zorgtraject, via gedeelde besluitvorming.
Empowerment vooropstellen
Familie en naasten als partners in de zorg betrekken.
Aandacht voor mogelijkheden en krachten, naast kwetsbaarheden.

Herstelbevorderende methodieken

We zijn ervan overtuigd dat er op verschillende manieren aan herstelgericht werken kan worden bijgedragen, zolang de kernwaarden centraal blijven staan. Daarom kiezen we er binnen het netwerk bewust voor om ons niet vast te leggen op één specifieke methodiek of werkwijze. We willen ruimte creëren om van elkaar te leren en elkaar te inspireren door het uitwisselen van verschillende methodieken, ervaringen en goede praktijken.

Daarom verzamelde Diletti een reeks methodieken, instrumenten en ondersteunende kaders om herstelgerichte zorg concreet vorm te geven.

Methodieken

Naasten en context

Ervaringsdeskundigheid en herstel

Organisatie en kwaliteit